01 07.1976 TARIHINDE KABUL EDILEN VE 10.07.1976 TARIHLI RESMI GAZETEDE YAYIMLANAN 65 YASINI DOLDURMUS MUHTAÇ, GÜÇSÜZ VE KIMSESIZ TÜRK VATANDASLARINA AYLIK BAGLANMASI HAKKINDAKI 2022 SAYILI KANUN (Halen yürürlükte bulunan Uygulama Yönetmeligi 06.01.1994 tarih ve 21810 Sayili Resmi Gazetede yayimlanmistir.) 2022 Sayili Kanuna göre muhtaç olmak kosulu ile, 65 yasini doldurmus Yaslilar ile 18 yasindan büyük Malûl ve Sakat Türk Vatandaslarina 1500 gösterge rakaminin, memur maaslarina uygulanan katsayi ile çarpiminda bulunacak tutarda aylik baglanmaktadir. Baglanacak aylik miktarina esit veya daha fazla aylik ortalama geliri bulunanlar muhtaç sayilmazlar ve kendilerine aylik baglanmaz. Sandigimizca baglanan bu ayliklar her yilin, Mart, Haziran, Eylül ve Aralik aylarinda olmak üzere üç ayda bir pesin olarak ikametgahlarina yakin anlasmali T.C. Ziraat Bankalari Subeleri ile anlasmali PTT Merkez Müdürlükleri araciligi ile hak sahiplerine veya vekil yada vasilerine ödenmektedir. Anilan Kanuna göre yukarida açiklanan sartlari tasiyan Türk Vatandaslari, aylik talepleri için üç adet belgelik fotograflari ve Nüfus Cüzdanlari ile birlikte ikametgahlarinin bagli bulundugu Defterdarlik veya Malmüdürlüklerine basvurmalari gerekmektedir. Ilgili Defterdarlik veya Malmüdürlügü aylik talebinde bulunanlar hakkinda, Kanunun uygulanmasina iliskin Yönetmeligin ilgili hükmü dogrultusunda aylik baglanabilmesi için gerekli belgeleri düzenleyerek Sandigimiza göndermektedirler. Söz konusu belgeler Kanun ve uygulanmasina iliskin Yönetmelik hükümleri dogrultusunda incelenerek ilgililere aylik baglanip, baglanmayacagi hususunda nihai karar Sandigimizca verilmekte ve bu kararlar yazi ile aylik talebinde bulunanlarin adreslerine bildirilmektedir. Esi ile birlikte basvuruda bulunmus olanlardan, kadin ve kocaya ayri ayri aylik baglanmamaktadir. Bu durumda kocaya baglanan aylik, esininde ayliga müstahak olmasi halinde %50 artirilarak ödenmektedir. Kanunun uygulanmasina iliskin Yönetmelige göre kocasi hükümlü, gaip ve akil hastasi olanlar disinda evli kadinlar kanun kapsami disinda tutulmuslardir. Baglanan ayliklar, hak sahiplerinin; a) Ölümü, b) Türk vatandasligindan çikmasi, çikarilmasi, yabanci memleket uyruguna girmesi ( Türk Vatandasligini muhafaza edenler hariç), c) Muhtaçligin kalkmasi, d) Kadin ise evlenmesi, e) Sakatligi nedeniyle aylik baglanmis ise bir iste çalismaya baslamasi, f) Bir akitle hakiki veya hükmi sahislar tarafindan bakim altina alinmasi, g) Daimi olmayan sakatlik oraninin %40'in altina düsmesi, h) Erkek ise evlenmesi sebebiyle muhtaç durumdan çikmasi, hallerinde, bu durumlarinin meydana geldigi tarihi takip eden dönem basindan itibaren kesilmektedir. Aylik almakta olanlar veya aylik sahiplerinin es, kardes, anne, baba, vasi, kayyim veya vekilleri ayliklarin kesilmesini gerektiren hallerin vukuunda, bu durumlari Sandigimiza üç ay içinde bildirmekle yükümlüdürler. 2022 Sayili Kanuna göre aylik alanlara, aylik ödemelerinde kimlik belgesi yerine geçen Sandigimizca fotografli "Tanitim Karti" verilir. Bu Kanundan yararlananlarin tedavi giderleri, 18.06.1992 tarihli ve 3816 sayili Ödeme Gücü Olmayan Vatandaslarin Tedavi Giderlerinin Yesil kart Verilerek Devlet tarafindan karsilanmasi hakkinda Kanun Hükümlerine göre Yesil Kart verilerek karsilanmaktadir. 2022 Sayili Kanuna göre baglanmis ayliklarindan feragat etmek isteyenler: Ayligin kesilme nedenini de belirten Sandigimiza hitaben yazacaklari dilekçelerini, (dilekçedeki "imza ve beyanin kendilerine ait oldugunun" mahallesi veya köyü muhtarina imza, kase ve mühür ile onaylattiktan sonra) Sandigimiz "Yaslilar Sosyal Güvenlik Dairesi Baskanligi Ehlibeyt Mah. Cevizlidere Cad. No:20 06520 Balgat /ANKARA" adresine göndermeleri gerekmektedir.

IHTIYAÇ SAHIPLERININ YARARLANABILECEKLERI MEVCUT HAKLAR VE GÜVENCELER

SSK Bir hizmet akdiyle bir veya birden fazla isveren tarafindan çalistirilanlari kapsayan bir sosyal güvenlik kurumudur. Sosyal sigorta esaslarina dayali olarak is kazalari, meslek hastaliklari, hastalik, analik, yaslilik, malullük, ölüm risklerine karsi güvenlik saglar. Yalnizca sigortali olan kisi için degil es ve çocuklari içinde sosyal güvenlik saglar. BAG-KUR 1479 sayili Bag-kur kanunu kapsaminda sigortali sayilan esnaf, sanatkar ve diger bagimsiz çalisanlara sosyal sigorta sistemi içerisinde sosyal güvenlik saglayan bir sigorta kurumudur. Sigortalinin yaninda onlarin es ve çocuklarina da sosyal güvenlik saglar. Bag-kur sigortalilarina hastalik, yaslilik, malullük ve ölüm risklerine karsi sosyal güvenlik saglar. EMEKLI SANDIGI Devlet memurlari ve diger kamu görevlilerine sosyal sigorta sistemi içerisinde sosyal güvenlik saglayan bir kurumdur. Istirakçilerine onlarin es ve çocuklarina, yaslilik, malullük, ölüm risklerine karsi sosyal güvenlik saglar. Hastalik ve analik gibi risklerde sosyal güvenlik saglamamaktadir. Ancak böyle bir durumda tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin finansini saglama yönünde hizmet vermektedir. ÖZEL SIGORTALAR Ferdi inisiyatif üzerine karsilikli mukavele esasina dayanarak fertlerine kapsamina almaktadir. YESIL KART 3816 sayili kanuna göre herhangi bir sosyal güvencesi olmayan hasta, yasli, sakat ve malullerin, saglik hizmetlerinden yararlanabilmesi amaciyla sosyal güvenlik saglamaktadir. Bu kart illerdeki valiliklerde bulunan yesil kart bürolarindan temin edilebilmektedir. Burada yapilan basvurular degerlendirmeye tabi tutulmaktadir. Bu karttan yararlanabilmek için; 1- Hiçbir sosyal güvenceye sahip olmamak, 2- Gelirin asgari ücreti geçmemesi, 3- Herhangi bir gelir getirici gayrimenkule sahip olmamak, 4- Tarim gelirine sahip olmamak, 5- Sürekli bir sosyal yardim almiyor olmak gerekiyor. ENGELLI KIMLIK KARTI Dogustan, kaza yada etkisi alti aydan fazla süren saglik bozuklugu sonucunda meydana gelen bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal, ve sosyal yeteneklerini %40 ve üstünde bir oranda kaybeden engellilere verilen kimlik kartidir. Bu kimligi almak için gerekli belgeler; Tam tesekküllü bir devlet hastanesinden alinacak saglik kurulu raporu Sosyal hizmet uzmani veya psikolog tarafindan doldurulmus "Engelli Kimligi Bilgi Formu" Iki adet renkli fotograf Nüfus cüzdaninin onayli fotokopisi Engelli kimligi alirken izlenecek yol; Engelliler için saglik kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden birine basvurularak rapor alinacak Hastanede sosyal hizmet uzmani veya psikolog engelli kimligi bilgi formu düzenleyecek Engelli kimligi bilgi formu hastanede düzenlenmediyse Sosyal hizmetler il müdürlügünce düzenlenecek. Sosyal hizmetler il müdürlügüne gerekli belgeler ile basvurulacak. Engelli kisi veya yakini bu islemlerden sonra baska bir islem yapmayacaktir. Kimlik karti düzenlendiginde kisinin Engelli kimligi bilgi formunda bildirdigi adrese iadeli taahhütlü olarak postalanacaktir. Engelli kimliginin saglayacagi kolayliklar; Telsim Özgür hattan indirimli olarak faydalanabileceksiniz, Milli Parklara ücretsiz olarak girebileceksiniz, Engelli istihdami amaciyla açilan sinavlarda engelin belgelenmesinde kullanacaksiniz, Yerel yönetimlerin alacagi kararlar ile su bedellerinden indirimli olarak faydalanabileceksiniz, Devlet Demir Yollari ile seyahat etmeniz halinde %40 indirimden faydalanabileceksiniz, Türk Hava Yollari ile seyahat etmeniz halinde %40 indirimden faydalanabileceksiniz, Yerel yönetimlerin alacagi kararlar ile toplu tasima hizmetlerinden ücretsiz yada indirimli faydalanabileceksiniz, Devlet tiyatrolarindan ücretsiz faydalanabileceksiniz. Her türlü Bilgi için; ALO-ÖZDANIS Ücretsiz hatti arayabilirsiniz. 0800 314 83 00-0800 314 83 01

GÖRME ENGELLILERIN EVRAK IMZALAMALARI HAKKINDA

Borçlar kanununa göre amalarin imzalari usulen tasdik olunmadikça veya imza ettikleri zaman muamelenin metnini vakif olduklari sahip olmadikça onlari ilzam etmez.

ENGELLININ SEÇIMLERDE OY KULLANMA HAKKI

Seçim kanununa göre körler, felçliler, veya bu gibi bedeni sakatliklari açikça belli olanlar, bu seçim çevresi seçmeni olan akrabalarindan birinin, akrabasi yoksa diger bir seçmenin yardimi ile oylarini kullanabilirler. Bir seçmen, birden fazla malule refakat edemez.

ITHAL EDILECEK OTOMOBILLERDE ARANAN SARTLAR

Otomobilin özellikle engelliler tarafindan kullanilmak üzere özel olarak yapilmis hareket ettirici özel tertibati bulunmalidir.Bunun için ise aracin yurtiçine girisi sirasinda Gümrük Beyannamesine özel tertibati yapilacaktir serhi konularak ithaline izin verilir. Ancak vergi muafiyeti ile ilgili olarak yükümlü Katma Deger Vergisini ödemekle yükümlüdür. Özel Tüketim Vergisini ise 7 seri nolu tebligde belirtildigi üzeredir.(Engelli Haklari Bölümüne Bakiniz.)

MÜRACAAT IÇIN HANGI BELGELER GEREKLI ?

Tam tesekküllü hastaneden, engel derecesini ve kullanabilecegi tasitin özelligini belirten heyet raporu, trafik idaresinden ehliyet belgesi(H sinifi), ithal edilecek tasitin cinsi, markasi ve fiyatini gösteren proforma fatura ve ithal sirasinda fatura asli. Nüfus cüzdani örnegi, ithal edilecek aracin, engellinin kendisi tarafindan kullanilacagini, baskasinin kullanmasina veya istifadesine vermeyecegini, Bakanlik izni olmadan baskasina devretmeyecegini belirtir noterden onayli bir taahhütname, yurt disinda ikamet ediyorsa kesin dönüs belgesi, bagis seklinde aliyorsa bagisi yapanin yurt disi ikametini gösterir konsolos onayli belge.

GÜMRÜK VERGISI ÖDEMEDEN ITHAL ETMEK IÇIN;

Binek otomobil ithal ediliyorsa Maliye ve Gümrük Bakanligi Gümrükler genel müdürlügüne, Koltuklu bisiklet, motosiklet, ithal ediliyorsa esyanin getirildigi gümrük idaresine basvurulmali.

ENGELLILERIN YURT DISINDAN ITHAL ETTIGI ALET VE MAKINELERDEN GÜMRÜK VERGISI ALINMAZ.

Gümrük kanununa göre, malul ve sakatlar tarafindan kullanilmak üzere özel suretle imal edilmis hareket ettirici tertibati bulunan ve bunlar tarafindan ithal edilen motorlu ve motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, ve binek otomobilleri gümrük vergisinden muaftir. Buna göre yurda sokulan kara nakil vasitalarinin malul olmayanlara her hangi bir sekilde devri halinde gümrük vergisi alinir. Gümrük vergisinden muaf olabilmek için ithalatin malul kisi tarafindan yapilmasi gerekir. Malul kisi, yurt disindan yurda kesin dönüsünde, Türkiye'de yasiyorsa döviz transferi suretiyle yada yurt disindaki tüzel kisiler tarafindan bagis olarak gönderilmesi suretiyle bunlari ithal edebilir.

MUHTAÇ VE KIMSESIZLERE AYLIK BAGLANMA HAKKI

65 yasini doldurmus, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluslarinin herhangi birisinden her ne nam altinda olursa olsun bir gelir veya aylik hakkindan yararlanmayan, nafaka baglanmamis veya baglanmasi mümkün olmayan, mahkeme karariyla veya dogrudan dogruya kanunla baglanmis herhangi bir devamli gelire sahip bulunmayanlara kanunca belirlenen miktarlarda aylik baglanir. 65 yasini doldurmadigi halde yardimi olmaksizin hayatini devam ettiremeyecek sekilde malul olduklarini, tam tesekküllü bir hastaneden alacaklari bir saglik kurulu raporu ile kanitlayanlarla, durumlarina uygun bir ise yerlestirilemeyen sakatlardan yukaridaki sartlari tasiyan Türk vatandaslarina da aylik baglanir. Aylik baglanmasi için gerekli belgeler; Dilekçe (T.C Emekli Sandigi Genel Müdürlügüne) Mal bildirim belgesi (Köy-Mahalle muhtarlari tarafindan düzenlenecek) Ikametgah Ilmühaberi (Bagli bulunan muhtarliktan) Vukuatli nüfus kayit örnegi (Nüfus idaresinden) Muhtaçlik belgesi (Muhtarliktan) Saglik kurulu raporu (Tam tesekküllü hastanelerin saglik kurulundan) Üç adet fotograf http://www.emekli.gov.tr/2022.html sitesini ziyaret ediniz.

EMEKLI SANDIGINA BAGLI ENGELLILER IÇIN ISTEGE BAGLI EMEKLILIK

Emekli sandigina bagli olan ve bedensel yada zihinsel yeteneklerinde eksiklik nedeniyle %40‘ in üstünde sakatlik raporu bulunan engelliler 15 yil fiili hizmetlerini tamamladiklari takdirde emeklilik hakki isteyebilirler.

SIHHI IZIN SÜRELERI VE SINIF DEGISIKLIGI:

Sandik Saglik Kurulu 5434 Sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununun 50 inci mad¬desinde belirtilen hükümler dogrultusunda maluliyet hakkinin dogumuna neden olan kesin raporlari veya sihhi izin süreleri ile ilgili raporlari inceleyip istirakçinin görevini yapip yapamayacagima, sihhi izin süresini doldurup doldurmadigina karar verme yetki ve sorumlulugundadir. 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununun 47 nci maddesi; "Vazifelerini yapamayacak derecede hastaliga ugrayanlardan hastaliklari kanun¬larinda tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler hastaliklarinin mahiyetlerine ve dogus sebeplerine göre "Adi Malûl" veya "Vazife Malûlü" sayilirlar. "Tedavisi imkansiz oldugu raporla belirtilen hastaliklara ugrayanlarin hastaliklarinin mahiyet ve dogus sebeplerine göre yukaridaki müddetlerin bitmesi beklenmeksizin rapor tarihinden itibaren (Adi Malûl) veya (Vazife Malûlü) sayilirlar" hükmünü amirdir. Bu hükme göre hastaliklarinin veya sakatliklarinin tedavisi sonucu verilen rapor¬lara göre görevlerini yapamayacaklari anlasilan istirakçilerin bu raporlarinin Sandik Saglik Kuruluna intikali ile bu kurulun tetkik ve onayi üzerine maluliyet hükümlerinin uygulanmasi gerekmektedir. 5434 sayili T.C. Emekli sandigi Kanununun 44 üncü maddesinin ikinci fikrasina göre, görevlerini yapamayacak derecede malûl olanlardan isteyenlerin malullüklerinin mani olmadigi baska görev ve siniflara nakledilmeleri mümkün bulundugundan görev ve siniflari degistirileceklerin kesin raporlarinin Sandik Saglik Kurulunda ince¬lenip "Maluliyet" karari verildikten sonra sinif ve görev degisikliginin yapilmasi, sinif ve görev degisikliginden sonra da tekrar Saglik Kurulu raporu alinmaksizin istekleri üzerine maluliyet hükümlerinin uygulanmasi gerekmektedir. Birçok kurumun personel birimleri çalisanlarina kanun hükümlerine uyulmadan sinif degisikligi yaptirmakta, bunun sonucunda bir çok hukuki problemin dogmasina neden olmaktadirlar. Yukarida belirtilenler isiginda: a) Hastalik veya sakatliklari bulunduklari görevi yapmalarini engelliyor ise hastaliginin düzelme imkani da yoksa raporun ilgili kurumun varsa Saglik Dairesince incelendikten sonra Personel birimleri vasitasiyla Sandik Saglik Kurulunun inceleme¬sine göndermeleri ve bu kurulun onayindan sonra haklarinda maluliyet islemi yap¬ malari, Örnek Bir gözünü tamamen kaybetmis bir kisinin mevcut yönetmelikler ve yasalar geregi Soför, Polis veya Infaz Koruma Memuru olarak çalistirilmalari mümkün degildir. Bu nedenle görevlerini yapamayacaklarina dair raporlarinin gecikilmeden Sandiga gönderilmesine özen gösterilmelidir. b) 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 105 inci maddesinde en az saglik izni süresi 6 ay olarak tespit edildiginden alinan sihhi izinlerin 6 aylik süreye ulasmasi halinde ilgililerin hizmet sürelerine ve hastaliklarina göre a, b veya c fikralarindan hangisine girdigine Sandik Saglik Kurulunca karar verilmesi, bunun için de personel birimlerinin raporlari geciktirmeden sandiga göndermeleri, c) Sihhi izin yönünden 926 sayili Türk Silahli Kuvvetleri Personel Kanununun 128 inci maddesine göre durumu incelenecek olanlarin raporlarinin, bu maddenin "sihhi izin süresini doldurmak durumuna girenler sihhi izin sürelerini dolduracaklari ayin ilk haftasinda kati islem yapilmak üzere tekrar muayeneye sevk edilirler. Bunlardan sihhi arizalarinin devam ettigi ve hiçbir sinifin hizmetinde vücutlarindan istifade edilemeyecegi anlasilanlar hakkinda T.C. Emekli Sandigi hükümleri uygulanir" hükmü uyarinca daha önceden incelenip haklarinda karar verilmesi gerekir. Bu nedenle de alinan raporlarin 6 aylik süreyi asmasi durumunda ilgili madde hükmünün a ve b fikralarindan hangisinin uygulanacagi konusunda Sandik Saglik Kurulunun son rütbedeki raporlarini inceleyerek karar vermesi, bu karara göre sihhi izin süresini dolduracaklari ayin ilk haftasinda haklarinda kat'i islem yapilmak üzere ilgili Komutanligin Personel Subesince tekrar muayeneye sevk edilmeleri gerekmek tedir. Önemle arz/rica ederiz.

Örnek:

1- Psikotik Bozukluk tanisi ile "Çalisarak hayatini kazanamaz" veya "Malulen emekli olur" karari verilenlerin daha sonra gönderildikleri Ruh Sagligi ve Hastaliklari Hastanelerinde veya Tip Fakültelerinin ABD'ce belirli bir süre incelenmeleri sonucu tamamen saglam olduklari anlasilmakta veya Nevrotik bir kisilige ait bulgulara sahip olduklari görülmektedir. Örnek: 2- Her iki gözü P+/P+ olan sahislarin "çalisarak hayatini kazanamaz" "Babasinin veya annesinin sosyal haklarindan faydalanir." Veya "Malulen emekli olur" kararinin verildigi raporlarini klinik, laboratuar, radyolojik bulgularinin yazildigi Saglik Kurullarinda kalan asil suretlerinde ise sahislarin görmelerindeki kayiplarin katarakt hastaligina bagli oldugu görülmektedir. Bilindigi gibi katarakt ameliyatla görme dere¬celeri düzeltilebilen bir hastaliktir, durumlari ameliyat sonundaki derecelere göre degerlendirilmelidir. 3- Ayni hastanede ilgili dal uzmani varken birbirine yakin dal uzmanlarinin sahislar hakkinda karar vererek saglik Kuruluna sevk yaptigi ve Saglik Kurulu rapor¬larini imzaladiklari görülmektedir.. Bilindigi gibi iç hastaliklari, genel cerrahi, göz, kulak-burun-bogaz, nöroloji uzmanlari Saglik Kurullarinin asil üyeleridir. 18 Mart 1-998 tarih ve 23290 sayili Resmi Gazete'de yayimlanan Yönetmelikte yer alan "Nöroloji ve/veya psikiyatri" ibaresi nöroloji uzmaninin olmadigi yerlerde Saglik Kurulunun toplanmasinin engellenmemesi için yerine psikiyatri uzmaninin katilmasi, için kullanilan bir ifadedir. Egitim hastanelerinin "Nöroloji ve/veya psikiyatri" ifadesinin disinda tutulmasi gereklidir. Zira Egitim Hastanelerinde veya Tip Fakültesi Hastanelerinde nöroloji kliniklerinde sef, sef yardimcisi veya basasistan uzmanin bulunmadigini düsünmek mümkün degildir. Ayrica hastalik hangi tip dalini ilgilendiriyorsa ilgili dal uzmaninin da imzasinin bulunmasi bir zorunluluktur. 4- 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununun 45 inci maddesi uyarinca Vazife Malûlü olanlarin malûllük dereceleri 1953 yilinda kabul edilen ve tamamen fonksiyon kayiplari esas alinarak düzenlenmis olan "Vazife malullüklerinin nevileriyle dere¬celeri" hakkindaki nizamnameye göre belirlendiginden raporlarda klinik, laboratuar ve radyolojik bulgularin olmamasi vazife malûllügü derecesini etkilemektedir. Bu durumda yeni raporlarin istenmesi gerekmekte, bu da hastanelerin ve Saglik Kurulunun yükünü arttirdigi gibi sahislarin magduriyetine neden olmaktadir. Sonuç olarak usulüne uygun bir raporda, klinik, laboratuar, radyolojik bulgularin açik bir sekilde belirtilmesi, iç hastaliklari, genel cerrahi, göz, kulak-burun-bogaz ve nöroloji ve/veya psikiyatri uzmaninin ve ilgili dal uzmaninin imzasinin olmasi, "Çalisarak hayatini kazanamaz", "Görevini yapamaz", "Malulen emekli olur" kararlarinin sahis hakkinda uygulanacak kanunun ilgili maddesine ve günün gerçeklerine uygun olarak verilmesi gerekmektedir.

Örnek:

Hipertansiyon tanisi ile "Çalisarak hayatini kazanamaz" karari verilenlerin daha sonra "baska bir hastanede muayeneleri veya ayni hastaneden istenen klinik, laboratuar, radyolojik bulgularin yazildigi Saglik Kurulundaki asil nüshanin onayli suretinde, T.A: 140/100 mm Hg oldugu, komplikasyonu bulunmadigi görülmektedir. Bu gibi kisilere "Çalisarak hayatini kazanamaz" veya "Malulen emekli olur" karari günümüz gerçeklerine ters düsmektedir. Bir çok meslek grubunda bu durumdan daha agir sartlarda meslegini icra eden kisileri çevremizde görmek mümkündür..

Örnek:

Soför olarak görev yapan bir sahsin görmesinin tam olmasi gerektiginden, her¬hangi bir nedenle bir gözünün görmesini kaybetmesi veya her iki gözün görme degerlerinin toplami 12/20 den aza inmesi halinde soförlük yapamayacagindan maluliyet hakki dogmaktadir. Örnek: Bazi raporlarda da sahislarin beyani göz önünde tutulup, hastaligina ait herhan¬gi bir tetkik yapilmadan "Görevini yapamaz karan" verildigi görülmektedir. Sahsin beyanina göre "gaz, gaita kaçirdigi, abdestini tutamadigi ve cami imam hatiplik görevini yapamayacagi" karari gibi. Bu sahislarin maluliyetlerine karar verilebilmesi için daha sonra sevk edildikleri egitim hastaneleri veya tip fakültesi hastanelerine gitmedikleri yapilan takiplerde görülmektedir. Örnek: Isitme ve konusma engelli olup, %50 veya Böbrek Translantili ama fonksiyonel olup %80 is gücü kaybina sahip kisiler için verilen "çalisarak hayatini kazanamaz" karari günlük yasamimizdaki gerçeklerle tamamen terstir. Hemen her meslek grubunda Böbrek Translantili olup, çalisan insana rastlamak mümkündür. Birçok hastanenin saglik kurulu raporlarina ait matbu kagidin altinda "NOT: hastalik durumunda kisaca klinik bulgularla, karari etkileyen röntgen ve laboratuar bulgulari, saglam raporlarinda ise bulgular bölümlerine SAGLAM yazilacaktir" denilmesine ragmen, klinik, laboratuar ve röntgen bulgularinin hanelerinin bos birakildigi sadece teshis ve kararin yazildigi görülmektedir. Raporlarin nasil düzen¬lenecegi 18 Mart 1998 tarih ve 23290 sayili Resmi Gazetede yayimlanan "Özürlülere Verilecek Saglik Kurulu Raporlari Hakkinda Yönetmelik'te açik bir sekilde belirtilmis olup, en son Saglik Bakanliginca 09.05.2001 tarih ve 8080 sayi ile genelge halinde yayinlanmistir. Bu yönetmelik ve genelgenin sadece özürlü kisiler için degil tüm raporlarda uyulmasi gereken kriterler oldugu açiktir.

SAGLIK KURULU RAPORLARININ DÜZENLENMESI

1. Resmi Saglik Kurullarinca verilen raporlarin çogunda sadece teshis yazilmakta ve karar kisminda; Çalisarak hayatini kazanamaz, Esinin sosyal haklarindan faydalanir, Esinin saglik kar nesinden yararlanir, Malulen emekli olur. gibi ifadeler kullanilmakta, bazi raporlarda da, "%....is gücü kaybi vardir" gibi oranlar belirtilmektedir. Bu sekilde düzenlenen raporlar asagida verilen örneklerden de anlasilacagi gibi Sandik Saglik Kurulunun karar vermesini güçlestirmektedir. 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanunu çerçevesinde kurulup görev yapan Saglik Kurulu, 2022 Sayili 65 Yasini Doldurmus Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaslarina Aylik Baglanmasi Hakkinda Kanuna göre kurulup görev yapan Saglik Kurulundan ayri bir kurul olup çalisma kriterleri de ayri olarak belirlenmistir. 2022 sayili Kanunun uygulamasinda 18 Mart 1998 tarihinde ve 23290 sayili Resmi Gazetede yayimlanan "Özürlülere Verilecek Saglik Raporlari Hakkinda" Yönetmelikte belirtilen isgücü kaybi esas alinmakta, 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununun ; 44 üncü maddesinde hükme baglanan malullük için "bulundugu görevi yapamama", 72 nci ve 74 üncü maddelerinde hükme baglanan malullük için "çalisarak hayatini kazanamama", 47 nci madde ile 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 105 inci, 926 sayili Türk Silahli Kuvvetleri Personeli Kanununun 128 inci maddelerinin uygulan¬masinda "Sihhi izin süreleri", 6741 ve 1239 sayili Kanunlarda aranan malûllükte "baskasinin güç yardimina muhtaç olma" önem tasimaktadir. Bu nedenle, 5434 Sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununa göre islem yapilacak olay¬larda sahsin durumunun is gücü kaybina göre degerlendirilmemesi gerekmektedir. Örnek: Sahsin jeneralize yilda 2 den fazla epileptik nöbeti varsa 2022 sayili Kanuna göre %65 is gücü kaybi vardir karari verilebilmektedir. Ancak, 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanununa göre yapilacak incelemede, bilimsel kriterlerin, klinik, laboratuar ve radyolojik bulgularin, kan, ilaç düzeylerinin belirtildikten sonra çalisarak hayatini kazanip kazanamayacagi kararinin verilip yazilmasi gerekmektedir. Bir çok hastane 5434 sayili T,C. Emekli Sandigi Kanunu çerçevesinde yaptigi inceleme sonucunda "Çalisarak hayatini kazanamaz.", "malulen emekli olur", "babasinin veya annesinin sosyal haklarindan faydalanir" derken baska bir raporun¬da ayni kisi için "her türlü tasit kullanmasi, yüksek yerlerde çalismasi, tehlikeli islerde çalismasi sakincalidir, bunlarin disinda çalisabilir" karari vermektedir. Örnek: Ise girerken "saglam" raporu verilen bir sahis hakkinda daha sonra "dejeneratif miyop, her iki gözün ayri ayri görmesi 2/10, %75 isgücü kaybi var. "Cami Imam Hatibi görevini yapamaz" karari verilmekte, ancak, ayni sahsin askerlik belgesi istendiginde ileri derecede dejeneratif miyop nedeniyle askerlikten muaf tutuldugu anlasilmak¬ tadir. Her iki gözünün görmesi 2/10 olmasina ragmen isgücü kayip orani degil, sahsin yaptigi isin göz önüne alinmasi gerektiginden, sahsin Cami Imam Hatibi olarak çalismasina engel olmayan bu arizasi nedeniyle maluliyet karari verilmemesi gerek¬mektedir. Nitekim bir çok Tip Fakültesi ve Egitim Hastanesinin karari bu yöndedir. Diger taraftan her iki gözü 2/10 veya daha yüksek görme kaybi nedeniyle "Çalisarak hayatini kazanamaz kararinin" verilmesi, toplum içinde yasayan görme engellilerin santral memurlugu, avukatlik gibi meslekleri yapabilmeleri gerçegi ile de çelismektedir. Nitekim ayni hastaneler "çalisarak hayatini kazanamaz" karari verdik¬leri kisiler için daha sonra "Santral Memurlugu" yapar, kararini da vermektedir.

SAGLIK KURULU RAPORLARININ DÜZENLENME SEKLI

5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanunu ile kurulan ve Sandigin organlari arasinda sayilan Saglik Kurulu, ayni kanunun 44, 45, 47, 50, 72, 74, 98. maddelerine, 2330, 6741 sayili Kanunlara, 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 105 inci maddesine göre kisilerin maluliyet durumlarini incelemekte, 1053 Sayili Nizamnameye göre Vazife Malûllerini derecelendirmekte ve bu görevi Türkiye Cumhuriyeti sinirlari içerisindeki resmi hastanelerin saglik kurullarindan alinan rapor¬lara göre yapmaktadir.

SÜREKLI TEDAVI GEREKTIREN BIR HASTALIGI OLAN SIGORTALILAR IÇIN KOLAYLIKLAR

Sigortali olup, uzun süre tedavi gerektiren bir hastaligi oldugu kurum saglik tesisleri (Sigorta Hastanesi) saglik kurulu raporu ile belirlenen, ayakta yapilan tedavileri sirasinda verilmesine lüzum görülen ilaçlardan hayati önemi oldugu, komisyonca tespit edilen ilaçlarin bedellerinin % 20' si ilgililerden alinmaz.

SAKATLIK INDIRIMDEN YARALANMAK IÇIN NASIL BASVURULMALI ?

Sakatlik indiriminden faydalanilabilmesi için çalisan engellinin öncelikle sakatlik raporu ile sakatligini belgelemesi gerekir. Bunun için engellilerin isyerinden alacaklari resmi bir yazi ile saglik kurumuna gönderilmesi veya sahsen saglik kurumuna basvurmasi gerekir. Burada düzenlenen rapor, saglik kurulusu tarafindan isverenin bulundugu yerdeki Il Defterdarligina gönderilir. Gereken islemler kurumlar tarafindan yapilir ve isverene bildirilir. Not:Bu konudaki ayrintili bilgi IIBK veya ÖKM ‘ den ögrenilebilir.

SAKATLIK INDIRIMI NE KADARDIR?

Aylik Sakatlik Indirimi( 01.01.2005'ten itibaren) Sakatlik indirimi; Birinci derecede sakatlar (Çalisma gücünün asgari %80'ini kaybetmis olanlar) 480 YTL Ikinci derecede sakatlar (Çalisma gücünün asgari %60'ini kaybetmis olanlar) 240 YTL Üçüncü derecede sakatlar için (Çalisma gücünün asgari %40'ini kaybetmis olanlar) 120 YTL Sakatlik derecelerine göre tespit edilecek indirimler engelli çalisan için ücretinden indirilir.

SAKATLAR IÇIN GELIR VERGISI INDIRIMI

193 Sayili Gelir Vergisi Kanununa göre; Ölüm, sakatlik, hastalik ve issizlik sebebiyle verilen tazminat ve yapilan yardimlardan vergi alinmaz. Yardim sandiklari tarafindan kendi üyelerine ölüm, sakatlik, hastalik, evlenme, dogum gibi sebeplerle yapilan yardimlardan vergi alinmaz.

ENGELLILER DEVLET MEMURLUGUNA NASIL BASVURABILIR?

Engelliler için sinavlar, engelli kontenjani açik olan kurum ve kuruluslara ilk devlet memuru olarak atanacaklar için açilan sinavla es zamanli, böyle bir sinava ihtiyaç duyulmamissa, engelli kontenjani açigi bulundugu sürece ayri zamanli olmak üzere engelli gruplari ve ulasilabilirlikleri göz önüne alinarak yapilir. Engelliler için sinavlar, engelli gruplari dikkate alinarak sinav sorusu hazirlamak ve degerlendirmek üzere özel sinav kurulu teskil edilerek ayri yapilir.

YURT DISINDA BULUNDUKLARI SIRADA HASTALANANLAR

Herhangi bir nedenle yurt disinda bulundugu sirada hastalananlarin veya kazaya ugrayanlarin yapilan muayene ve tedavilerine ait giderlerin ise ilgililerce karsilandiktan sonra, orijinal tedavi belgelerinin tedavinin yapildigi yerdeki Türk Konsoloslugu, Türkiye'deki noterler veya yeminli tercümeleriyle birlikte Sandiga ibrazi halinde Bütçe Uygulama Talimati Tarifeleri esas alinmak suretiyle bulunacak miktari kendilerine ödenmektedir.

DEVLET MEMURU ENGELLILERIN YURT DISINDA TEDAVI IMKANINDAN YARARLANMA HAKLARI

Yurt Disina Gönderilme Yurt içinde tedavisi mümkün olmayan hastaliklara tutulanlarin yurt disinda tedavilerinin saglanabilmesi için; Saglik Bakanliginca yetkili kilinan hastanelerin saglik kurullarinca tedavinin yurt içinde yapilamayacagina dair rapor düzenlenmesi, Bu raporun Ankara Numune Hastanesince teyit edilmesi, Saglik Bakanligi tarafindan da hastaligin yurt disinda tedavi edilmesi gerektigi belirtilerek raporlarin onaylanmasi,gerekmektedir. Türk Silahli Kuvvetlerinden emekli personel ile dul ve yetimleri için yetkili hastaneler Milli Savunma Bakanligi tarafindan tespit edilmis olup raporlarin onay mercii de Milli Savunma Bakanligidir. Yurt içinde mümkün olmayan organ nakli islemlerinde, hastanin ilk tetkiklerinin yurt disindaki saglik kurulusunda tamamlamasindan sonra uygun organ teminine kadar gelecek süredeki tetkik ve tedaviler yurt içinde yapilacaktir.

IS VE ISÇI BULMA KURUMUNA NASIL BASVURULUR?

Ise girmek isteyen kisi, öncelikle bulundugu yerdeki Is ve Isçi Bulma Kurumuna sahsen basvurmak zorundadir. Basvuru için gereken belgeler sunlardir: 1. Dört adet vesikalik fotograf 2. Nüfus cüzdani 3. Varsa diploma 4. Varsa, mesleki durumunu gösterir bir bonservis veya sertifika (örnegin;daktilo kursunun sertifikasi) Kuruma basvuran engelli, burada bir form doldurur ve hastaneye sevk kagidi alir. Kurum, basvuru sahibini, sakatlik durumunu belgeleyecek saglik kurulu raporu almasi için bulundugu yerdeki en yakin tam tesekküllü bir devlet hastanesine sevk eder. Bu raporun alinmasi için gereken muayeneler ücretsiz yapilir. Muayene sonuçlari tekrar saglik kurulu bürosuna getirilir. Haftada iki gün toplanan saglik kurulu, bu sonuçlari degerlendirerek bir rapor hazirlar. Üç kopya olarak hazirlanan raporlar-dan biri hastanede kalir. Bir digeri rapor sahibi tarafindan Is ve Isçi Bulma Kurumuna getiri-lir. Bir kopyada kendinde kalir. Is ve Isçi Bulma Kurumu, vasiflari uygun olanlari ise yerlestirir. Sehirlerarasi nakil yapilabilir mi? Is ve Isçi Bulma Kurumuna yapilan basvurularin sehirlerarasi nakli mümkündür. Bir sehir-den baska bir sehre 7tasinmak durumunda kalanlarin, tasindiklari ildeki kurum subesine ya da bürolarindan birine basvurarak naklini istemesi gerekir.

ÇALISMA TALEBINDE BULUNAN ENGELLI NEREYE BASVURABILIR?

Isverenler, çalistirmak zorunda oldugu sakat kimseleri Is ve Isçi Bulma Kurumu araciligi ile saglar. Bu nedenle, is talebinde bulunanlar buraya basvurmalidir.

ENGELLILERIN IS YERLERINDEKI HAKLARI NELERDIR?

Bir isyerinden malulen ayrilmak zorunda kalip da sonradan maluliyeti ortadan kalkan sakat isçiler eski isyerlerine alinmalarini istedikleri takdirde, isveren bunlari, bos yer varsa derhal, yoksa bosalacak ilk ise o andaki sartlarla baska isteklilere tercih ederek almak zorundadir. Bir isyerinde çalisirken is kazasi nedeniyle sakatlananlarin öncelik hakki vardir. Isveren bu isçisini sakat kadrosunda öncelikle çalistirmakla yükümlüdür. Çalistigi isyerinde sakatlananlar, durumlarini tescil için Is ve Isçi Bulma Kurumuna basvururlar. Sakatlik dereceleri % 40'in üstündeyken ise girip de daha sonra durumlarinda bir iyilesme görülerek sakatlik dereceleri %40'in altina düsenler sakat kadrosunda çalismaya devam ederler. Bu hükümlere aykiri hareket eden, sakat çalistirmayan isverene çalistirmadigi her özürlü,eski hükümlü ve çalistirilmayan her ay için 1.071.69 YTL idari para cezasi uygulanir.(2005 yili için geçerlidir.)

SAKATLARIN ÇALISTIRILABILECEGI ISLER NELERDIR?

Kanuna göre, belirli bir meslegi olanlarin meslekleri ile ilgili islerde çalistirilmalari esastir. Belirli meslegi olmayanlar, sakatlik durumuna uygun kadrolarda çalistirilmalidir. Sakatlar, sakatliklarini artirici veya ek sakatlik getirici islerde çalistirilmamalidir. Sakat memur çalistirmak zorunda olan kurumlar çalisma yerlerini sakatlara göre düzenlemek ve çalismalari ile ilgili özel araç ve gereçler temin etmek zorundadirlar.

ÇALISAN ENGELLILER IÇIN KANUNI HAKLAR KANUNUNA GÖRE ISTIHDAM ORANLARI

(50 VE DAHA FAZLA ISÇI ÇALISTIRILAN ISYERLERI IÇIN) ÖZEL SEKTÖR ÖZÜRLÜ ÇALISTIRMA ORANI : %3 KAMU SEKTÖRÜ ÖZÜRLÜ ÇALISTIRMA ORANI : %4

ENGELLI RAPORU VERMEYE YETKILI BAZI SAGLIK KURULUSLARI

1. Sisli Etfal Hastanesi 2. I.Ü. Cerrahpasa Tip Fakültesi Hastanesi 3. Çapa Tip Fakültesi Hastanesi 4. Hacettepe Üni. Tip Fakültesi Hastanesi 5. Diskapi SSK Hastanesi 6. Haydarpasa Numune Hastanesi 7. Kartal Devlet Hastanesi

SAKATLIK RAPORUNA NASIL ITIRAZ EDILIR ?

Bedensel, zihinsel ve ruhsal engelleri nedeniyle çalisma gücünün en az % 40'indan yoksun oldugu saglik kurulu raporu ile belgelenenler Is ve Isçi Bulma Kurumunca engelli olarak kabul edilirler. % 40'in altinda rapor alanlarin veya sakatlik yüzdesine itirazi olanlarin raporlarina itiraz hakki vardir. Bir saglik kurulu raporuna engelli veya vasileri tarafindan itiraz edildigi takdirde, itiraz dilekçesi, raporu isteyen kurum veya o yerin en büyük mülki amirligince ilk raporun tasdikli bir örnegi ile en yakin yetkili saglik kurulusuna gönderilir. Itiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapordaki kararlar ayni ise rapor kesinlesir. Farklilik halinde, engelli yeniden muayene edilmek üzere rapor tanzim edilmesi için Saglik Bakanliginin belirleyecegi bir hakem hastaneye gönderilir. Hakem hastanenin saglik kurulunca verilen karar kesindir.

SAKATLIK RAPORU NASIL ÇIKARILIR ?

Sakatlik raporu çikarmak için saglik kurulu raporu alinmasi gerekir. Bunun için, engellinin dogrudan raporu verecek olan hastanenin Bastabipligine müracaat etmesi gerekir veya çalistiklari kamu kurumu veya Is ve Isçi Bulma Kurumunca resmi yazi ile hastaneye gönderilmesi gerekir. (Saglik kurulu raporu almak için basvurulabilecek hastanelerin listeleri asagida belirtilmektedir.)